HARAM MEMANFAATKAN LAHAN WAKAF SEBAGAI MASJID DAN DANA MASJID DALAM INVESTASI

HARAM MEMANFAATKAN LAHAN WAKAF SEBAGAI MASJID DAN DANA MASJID DALAM INVESTASI
1. Seorang wakif mewakafkan sebidang tanah sebagai masjid da untuk dibangun sebuah gedung masjid. Area tanah tersebut sudah menjadi masjid. Sulahaul balad / para tokoh agama yang faham ahkam masajid kemudian menunjuk seorang nadhir khosh yang memenuhi syarat sebagai qayyim masjid. Nadhir khosh kemudian membentuk takmir/wakil/panitia penggalangan dana untuk merealisasi pembangunan gedung tersebut. Panitia yang ditunjuk, selanjutnya berencana mengelola dana yang terkumpul yang hasilnya digunakan untuk pembangunan masjid. Sambil menunggu terkumpul dana yang cukup, panitia tidak boleh / haram memanfaatkan lahan wakaf tersebut sebagai lahan produktif dengan menyewakan atau menjadikannya sebagai sawah atau kebun, walaupun hasilnya dialokasikan untuk mewujudkan pembangunan masjid.
2. Tidak boleh/haram sebab menyalahi syarat wakif (orang yang mewakafkan), karena syarat wakif itu laksana nash as-Syari' dalam segi tidak boleh dilanggar.
1. ﺗﺤﻔﺔ ﺍﻟﺤﺒﻴﺐ ﻋﻠﻰ ﺷﺮﺡ ﺍﻟﺨﻄﻴﺐ ‏( ﺣﺎﺷﻴﺔ ﺍﻟﺒﺠﻴﺮﻣﻲ ﻋﻠﻰ ﺍﻟﺨﻄﻴﺐ ‏) . 3/253 ﻁ / ﺩﺍﺭ ﺍﻟﻔﻜﺮ:
‏( ﻭﻫﻮ ‏) ﺃﻱ ﺍﻟﻮﻗﻒ ‏( ﻋﻠﻰ ﻣﺎ ﺷﺮﻁ ﺍﻟﻮﺍﻗﻒ ‏) ﺳﻮﺍﺀ ﺃﻗﻠﻨﺎ : ﺍﻟﻤﻠﻚ ﻟﻪ ﺃﻡ ﻟﻠﻤﻮﻗﻮﻑ ﻋﻠﻴﻪ , ﺃﻡ ﻳﻨﺘﻘﻞ ﺇﻟﻰ ﺍﻟﻠﻪ ﺗﻌﺎﻟﻰ ﺑﻤﻌﻨﻰ ﺃﻧﻪ ﻳﻨﻔﻚ ﻋﻦ ﺍﺧﺘﺼﺎﺹ ﺍﻵﺩﻣﻴﻴﻦ ﻛﻤﺎ ﻫﻮ ﺍﻷﻇﻬﺮ , ﺇﺫ ﻣﺒﻨﻰ ﺍﻟﻮﻗﻒ ﻋﻠﻰ ﺍﺗﺒﺎﻉ ﺷﺮﻁ
ﺍﻟﻮﺍﻗﻒ ‏( ﻣﻦ ﺗﻘﺪﻳﻢ ﻭﺗﺄﺧﻴﺮ ﻭﺗﺴﻮﻳﺔ ﻭﺗﻔﺼﻴﻞ ‏) ﻭﺟﻤﻊ ﻭﺗﺮﺗﻴﺐ ﻭﺇﺩﺧﺎﻝ ﻣﻦ ﺷﺎﺀ ﺑﺼﻔﺔ ﻭﺇﺧﺮﺍﺟﻪ ﺑﺼﻔﺔ .
2. ﺍﻻﻧﺼﺎﻑ ﻓﻰ ﻣﻌﺮﻓﺔ ﺍﻟﺮﺍﺟﺢ ﻣﻦ ﺍﻟﺨﻼﻑ ﻋﻠﻰ ﻣﺬﻫﺐ ﺍﻻﻣﺎﻡ ﺍﺣﻤﺪ ﺑﻦ ﺣﻨﺒﻞ ﺝ 7 ﺹ 57:
ﻳﺘﻌﻴﻦ ﻣﺼﺮﻑ ﺍﻟﻮﻗﻒ ﺍﻟﻰ ﺍﻟﺠﻬﺔ ﺍﻟﻤﻌﻴﻨﺔ ﻟﻪ ﻋﻠﻰ ﺍﻟﺼﺤﻴﺢ ﻣﻦ ﺍﻟﻤﺬﻫﺐ ﻭﻧﻘﻠﻪ ﺍﻟﺠﻤﺎﻋﺔ ﻗﺪﻣﻪ ﻓﻰ ﺍﻟﻔﺮﻭﻉ ﻭﻏﻴﺮﻩ ﻭﻗﻄﻊ ﺑﻪ ﺍﻛﺜﺮﻫﻢ ﻭﻋﻠﻴﻪ ﺍﻻﺻﺤﺎﺏ
3. ﻓﺘﺎﻭﻯ ﺍﻟﺸﻴﺦ ﺣﺴﻴﻦ ﺍﺑﺮﺍﻫﻴﻢ ﺍﻟﻤﻐﺮﺑﻰ ﺍﻟﻤﺎﻟﻜﻰ ﻓﻰ ﺿﻤﻦ ﻛﺘﺎﺏ ﻗﺮﺓ ﺍﻟﻌﻴﻦ ﺑﻔﺘﺎﻭﻯ ﻋﻠﻤﺎﺀ ﺍﻟﺤﺮﻣﻴﻦ ﺹ 266-265:
ﻣﺎ ﻗﻮﻟﻜﻢ ﻓﻰ ﻣﺴﺠﺪ ﺧﺮﺏ ﻭﻟﻴﺲ ﻟﻪ ﻏﻠﺔ ﻓﺎﺧﺬ ﻧﺎﻇﺮ ﺍﻟﻤﺴﺠﺪ ﻗﻄﻌﺔ ﻣﻦ ﺍﻟﻤﺴﺠﺪ ﻟﻠﺤﻮﺍﻧﻴﺖ ﻓﻬﻞ ﻳﺠﻮﺯ ﻟﻪ ﺫﻟﻚ ﺍﻡ ﻻ؟ ‏( ﺍﻟﺠﻮﺍﺏ ‏) ﺳﺌﻞ ﺍﻻﺟﻬﻮﺭﻯ ﻋﻦ ﻣﺴﺠﺪ ﻟﻪ ﻣﺮﺍﺧﻴﺾ ﺧﺮﺑﺖ ﺣﺘﻰ ﺻﺎﺭﺕ ﻋﺪﻣﺎ ﻣﺤﻀﺎ ﻭﺍﺭﺍﺩﻭ ﺍﻥ ﻳﺒﺪﻟﻮﺍ ﻫﺎ ﺑﺤﻮﺍﻧﻴﺖ ﺗﻜﺮﻯ ﻭﺗﺼﺮﻑ ﻏﻠﺘﻬﺎ ﻓﻰ ﻣﺼﺎﻟﺢ ﺍﻟﻤﺴﺠﺪ ﻓﻬﻞ ﻳﺠﻮﺯ ﻟﻪ ﺫﻟﻚ ﺍﻡ ﻻ؟ ﻓﺎﺟﺎﺏ ﺭﺣﻤﻪ ﺍﻟﻠﻪ : ﻻﻳﺠﻮﺯ ﻟﻬﻢ ﺫﻟﻚ ﻟﻤﺎ ﻓﻴﻪ ﻣﻦ ﺍﺧﺮﺍﺝ ﺍﻟﻮﻗﻒ ﻋﻠﻰ ﺣﺎﻟﺘﻪ ﺍﻻﺻﻠﻴﺔ,  ﻭﻣﺜﻠﻪ ﻣﺎ ﻓﻰ ﺍﻟﺒﺮﺯﻟﻰ ﻣﻌﻚ ﺫﻟﻚ ﺑﺎﻥ ﺍﻟﻌﺒﺮﺓ ﻓﻰ ﺍﻟﻮﻗﻒ ﺑﺎﻟﻠﻔﻆ ﻻ ﺑﺎﻟﻤﻨﻔﻌﺔ ﻓﻤﻦ ﺑﺎﺏ ﺍﻭﻟﻰ ﻫﻨﺎ ﻣﻦ ﺍﺧﺬﻫﻢ ﻣﻦ ﺍﻟﻤﺴﺠﺪ ﺷﻴﺌﺎ ﻭﺟﻌﻠﻪ ﺣﻮﺍﻧﻴﺖ ﺍﺫ ﻫﻮ ﺍﺣﺮﻱ ﺑﻌﺪﻡ ﺍﻟﺠﻮﺍﺯ ﻭﺍﻟﻠﻪ ﺍﻋﻠﻢ.
3. Nadzir atau takmir mengelola dana sumbangan yang terkumpul dalam berbagai bentuk investasi yang hasilnya juga digunakan untuk pembangunan masjid itu tidak boleh, karena dana tersebut dihimpun untuk tujuan pembangunan masjid.
1. ﺇﻋﻼﻡ ﺍﻟﺴﺎﺟﺪ ﺑﺄﺣﻜﺎﻡ ﺍﻟﻤﺴﺎﺟﺪ ﻟﻺﻣﺎﻡ ﺑﺪﺭ ﺍﻟﺪﻳﻦ ﻣﺤﻤﺪ ﺑﻦ ﺑﻬﺎﺩﺭ ﺍﻟﺰﺭﻛﺸﻲ ﺍﻟﺸﺎﻓﻌﻲ ﺹ 283 ‏( ﺩﺍﺭ ﺍﻟﻜﺘﺐ ﺍﻟﻌﻠﻤﻴﺔ ‏) ﻣﺎﻧﺼﻪ :
ﻗﺎﻝ ﺍﻟﺸﻴﺦ ﺃﺑﻮ ﻣﺤﻤﺪ ﺍﻟﺠﻮﻳﻨﻰ ﻓﻰ ﻛﺘﺎﺏ ﻣﻮﻗﻒ ﺍﻹﻣﺎﻡ ﻭﺍﻟﻤﺄﻣﻮﻡ : ﻟﻮ ﺳﺄﻝ ﻭﺍﺣﺪ ﻣﻦ ﺃﻫﻞ ﺍﻟﻌﻠﻢ ﺍﻟﻨﺎﺱ ﻣﺎﻻ ﻭﺍﺳﺘﺠﺪﺍﻫﻢ ﻭﻗﺎﻝ : ﺇﻧﻤﺎ ﺃﻃﻠﺐ ﺫﻟﻚ ﻟﺒﻨﺎﺀ ﻣﺪﺭﺳﺔ ﻓﺒﺬﻟﻮﺍ ﻟﻪ ﻣﺎﻻ ﻓﺎﺷﺘﺮﻯ ﺑﻘﻌﺔ ﻭﺟﻌﻠﻬﺎ ﻣﺪﺭﺳﺔ ﻭﻭﺯﻥ ﺛﻤﻨﻬﺎ ﻣﻦ ﺫﻟﻚ ﺍﻟﻤﺎﻝ ﺛﻢ ﺯﻋﻢ : ﺇﻧﻲ ﺍﺷﺘﺮﻳﺖ ﻫﺬﻩ ﺍﻟﺒﻘﻌﺔ ﻟﻨﻔﺴﻰ ﻭﺻﺎﺭﺕ ﻟﻲ ﻓﺄﺗﺼﺮﻑ ﻓﻴﻬﺎ ﺣﻴﺚ ﺷﺌﺖ ﻓﺄﺟﻌﻠﻬﺎ ﻣﺴﺠﺪﺍ ﺃﻭ ﺃﺳﺘﺪﻳﻢ ﻣﻠﻜﻲ ﻋﻠﻴﻬﺎ ﻓﻬﺬﺍ ﻏﻠﻂ ﻣﻨﻪ ﻭﻻﺳﺒﻴﻞ ﺍﻟﻰ ﺫﻟﻚ ﻭﺍﻟﻮﺍﺟﺐ ﺻﺮﻑ ﺗﻠﻚ ﺍﻟﺒﻘﻌﺔ ﺍﻟﻰ ﺍﻟﺠﻬﺔ ﺍﻟﺘﻰ ﺑﺬﻟﻮﺍ ﺍﻟﻤﺎﻝ ﻟﻬﺎ ﻭﺇﻥ ﺟﻌﻠﻬﺎ ﻫﺬﺍ ﺍﻟﻌﺎﻟﻢ ﻣﺴﺠﺪﺍ ﻟﻢ ﺗﺼﺮ ﻣﺴﺠﺪﺍ ﻭﺻﺎﺭﺕ ﺑﺘﻌﻴﻦ ﺍﻟﺸﺮﺍﺀ ﻣﺪﺭﺳﺔ ﻟﻤﺎ ﺗﻘﺪﻡ ﻣﻦ ﺍﻟﺒﻴﺎﻥ ﻭﺍﻟﺘﻘﻴﻴﺪ ﺍﻟﺴﺎﺑﻖ ، ﻭﺇﻧﻤﺎ ﺫﻛﺮﻧﺎ ﻫﺬﺍ ﺍﻟﺠﻮﺍﺏ ﻋﻠﻰ ﺃﺻﻞ ﻣﻨﺼﻮﺹ ﻟﻠﺸﺎﻓﻌﻲ ﻓﻰ ﺑﻌﺾ ﻛﺘﺒﻪ ﺍﻟﻘﺪﻳﻤﺔ ، ﻭﻟﻮ ﻟﻢ ﻳﺼﻴﺮﻫﺎ ﻣﺼﺮﻭﻓﺔ ﺍﻟﻰ ﺍﻟﺠﻬﺔ ﺍﻟﻤﻮﺻﻮﻓﺔ ﻷﻭﺟﺒﻨﺎ ﻋﻠﻰ ﻫﺬﺍ ﺍﻟﻌﺎﻟﻢ ﺍﻟﻤﺸﺘﺮﻱ ﺃﻥ ﻳﺮﺩ ﻋﻠﻰ ﺍﻟﻨﺎﺱ ﻣﺎ ﺃﺧﺬ ﻣﻨﻬﻢ ﻣﻦ ﺍﻷﻣﻮﺍﻝ ﻷﻧﻬﺎ ﻣﺒﺬﻭﻟﺔ ﻟﺠﻬﺔ ﻣﺨﺼﻮﺻﺔ ﻭﻟﻢ ﻳﺴﺘﻌﻤﻠﻬﺎ ﻓﻰ ﺗﻠﻚ ﺍﻟﺠﻬﺔ . ﻭﻫﺬﻩ ﻃﺮﻳﻘﺔ ﺳﻠﻜﻬﺎ ﺃﺑﻮ ﺍﻟﻌﺒﺎﺱ ﺇﺑﻦ ﺳﺮﻳﺞ ﻭﻓﺮﻉ ﻋﻠﻴﻬﺎ ﻣﺴﺎﺋﻞ ﻭﻓﻴﻬﺎ ﻣﺼﺎﻟﺢ ﻷﻣﻮﺍﻝ ﺍﻟﻨﺎﺱ ﻭﺇﻥ ﻛﺎﻥ ﺍﻟﻘﻴﺎﺱ ﻏﻴﺮﻫﺎ ، ﺍﻧﺘﻬﻰ ﻟﻔﻈﻪ .
2. ﺍﻟﻄﺒﻘﺎﺕ ﺍﻟﺸﺎﻓﻌﻴﺔ ﺍﻟﻜﺒﺮﻯ ﻟﻠﺴﺒﻜﻲ 5/90 91- ﻣﺎﻧﺼﻪ :
ﻗﺎﻝ ﺍﻟﺸﻴﺦ ﺃﺑﻮ ﻣﺤﻤﺪ ﻓﻰ ﻛﺘﺎﺑﻪ )) ﻓﻰ ﻣﻮﻗﻒ ﺍﻹﻣﺎﻡ ﻭﺍﻟﻤﺄﻣﻮﻡ (( : ﺇﻥ ﺍﻟﻮﺍﺣﺪ ﻣﻦ ﺃﻫﻞ ﺍﻟﻌﻠﻢ ﺇﺫﺍ ﺳﺄﻝ ﺍﻟﻨﺎﺱ ﻣﺎﻻ ﻭﺍﺳﺘﺠﺪﺍﻫﻢ ﻭﻗﺎﻝ : ﺇﻧﻤﺎ ﺃﻃﻠﺐ ﺫﻟﻚ ﻟﺒﻨﺎﺀ ﻣﺪﺭﺳﺔ ﻟﻢ ﻳﻜﻦ ﻟﻪ ﺃﻥ ﻳﺼﺮﻓﻪ ﻓﻰ ﻏﻴﺮ ﺫﻟﻚ ﻭﻻ ﺃﻥ ﻳﺠﻌﻠﻬﺎ ﻣﺴﺠﺪﺍ ﻭﻻ ﺃﻥ ﻳﺠﻌﻠﻬﺎ ﻣﻠﻜﺎ ﻟﻪ ﻗﺎﻝ : ﺑﻞ ﺍﻟﻮﺍﺟﺐ ﺍﻟﺼﺮﻑ ﻓﻰ ﺗﻠﻚ ﺍﻟﺠﻬﺔ ، ﻭﺇﻥ ﺟﻌﻠﻬﺎ ﻣﺴﺠﺪﺍ ﻟﻢ ﺗﺼﺮ ﻣﺴﺠﺪﺍ ﻭﺻﺎﺭﺕ ﺑﻨﻔﺲ ﺍﻟﺸﺮﺍﺀ ﻣﺪﺭﺳﺔ ﻟﻤﺎ ﺗﻘﺪﻡ ﻣﻦ ﺍﻟﻨﻴﺎﺕ ﺍﻟﻤﺘﻘﺪﻣﺔ ﻭﺍﻟﺘﻘﻴﻴﺪ ﺍﻟﺴﺎﺑﻖ . ﻗﺎﻝ : ﻭﺇﻧﻤﺎ ﺫﻛﺮﻧﺎ ﻫﺬﺍ ﺍﻟﺠﻮﺍﺏ ﻋﻦ ﺃﺻﻞ ﻣﻨﺼﻮﺹ ﻟﻠﺸﺎﻓﻌﻲ ﻓﻰ ﺑﻌﺾ ﻛﺘﺒﻪ ، ﺍﻟﻰ ﺃﻥ ﻗﺎﻝ : ﻭﻫﺬﻩ ﻃﺮﻳﻘﺔ ﺇﺑﻦ ﺳﺮﻳﺞ . ﺍﻧﺘﻬﻰ ﻣﻠﺨﺼﺎ . ﻭﺍﻟﺤﻜﻢ ﺑﺼﻴﺮﻭﺭﺗﻬﺎ ﻣﺪﺭﺳﺔ ﻣﻦ ﻏﻴﺮ ﺃﻥ ﻳﺘﻠﻔﻆ ﺑﺈﻳﻘﺎﻓﻬﺎ ﻛﺬﻟﻚ ﺇﻋﺘﻤﺎﺩﺍ ﻋﻠﻰ ﺍﻟﻨﻴﺎﺕ ﺍﻟﺴﺎﺑﻘﺔ ﻏﺮﻳﺐ . ﻭﺃﻣﺎ ﺗﻌﻴﻦ ﺻﺮﻑ ﺍﻟﻤﺎﻝ ﻓﻰ ﺗﻠﻚ ﺍﻟﺠﻬﺔ ﻓﻬﻮ ﻣﺴﺄﻟﺔ ﺃﺑﻲ ﺯﻳﺪ ﻓﻴﻤﻦ ﺃﻋﻄﻲ ﺩﺭﻫﻤﺎ ﻭﻗﻴﻞ ﻟﻪ : ﺍﻏﺴﻞ ﺛﻮﺑﻚ ﺑﻪ .
3' ﺍﻟﻔﺘﺎﻭﻯ ﺍﻟﻬﻨﺪﻳﺔ ﻟﺠﻤﺎﻋﺔ ﻣﻦ ﻋﻠﻤﺎﺀ ﺍﻟﻬﻨﺪ ﺑﺮﺋﺎﺳﺔ ﺍﻟﺸﻴﺦ ﻧﻈﺎﻡ ﺍﻟﺪﻳﻦ ﺍﻟﺒﻠﺨﻲ ﺍﻟﺤﻨﻔﻲ 2/480 ﻁ / ﺩﺍﺭ ﺍﻟﻔﻜﺮ:
ﻓﻲ ﻓﺘﺎﻭﻯ ﺃﺑﻲ ﺍﻟﻠﻴﺚ ﺭﺣﻤﻪ ﺍﻟﻠﻪ ﺗﻌﺎﻟﻰ ﺭﺟﻞ ﺟﻤﻊ ﻣﺎﻻ ﻣﻦ ﺍﻟﻨﺎﺱ ﻟﻴﻨﻔﻘﻪ ﻓﻲ ﺑﻨﺎﺀ ﺍﻟﻤﺴﺠﺪ ﻓﺄﻧﻔﻖ ﻣﻦ ﺗﻠﻚ ﺍﻟﺪﺭﺍﻫﻢ ﻓﻲ ﺣﺎﺟﺘﻪ ﺛﻢ ﺭﺩ ﺑﺪﻟﻬﺎ ﻓﻲ ﻧﻔﻘﺔ ﺍﻟﻤﺴﺠﺪ ﻻ ﻳﺴﻌﻪ ﺃﻥ ﻳﻔﻌﻞ ﺫﻟﻚ ﻓﺈﻥ ﻓﻌﻞ ﻓﺈﻥ ﻋﺮﻑ ﺻﺎﺣﺐ ﺫﻟﻚ ﺍﻟﻤﺎﻝ ﺭﺩ ﻋﻠﻴﻪ ﺃﻭ ﺳﺄﻟﻪ ﺗﺠﺪﻳﺪ ﺍﻹﺫﻥ ﻓﻴﻪ ﻭﺇﻥ ﻟﻢ ﻳﻌﺮﻑ ﺻﺎﺣﺐ ﺍﻟﻤﺎﻝ ﺍﺳﺘﺄﺫﻥ ﺍﻟﺤﺎﻛﻢ ﻓﻴﻤﺎ ﻳﺴﺘﻌﻤﻠﻪ ﻭﺇﻥ ﺗﻌﺬﺭ ﻋﻠﻴﻪ ﺫﻟﻚ ﺭﺟﻮﺕ ﻟﻪ ﻓﻲ ﺍﻻﺳﺘﺤﺴﺎﻥ ﺃﻥ ﻳﻨﻔﻖ ﻣﺜﻞ ﺫﻟﻚ ﻣﻦ ﻣﺎﻟﻪ ﻋﻠﻰ ﺍﻟﻤﺴﺠﺪ ﻓﻴﺠﻮﺯ , ﻟﻜﻦ ﻫﺬﺍ ﻭﺍﺳﺘﺜﻤﺎﺭ ﺍﻟﺤﺎﻛﻢ ﻳﺠﺐ ﺃﻥ ﻳﻜﻮﻥ ﻓﻲ ﺭﻓﻊ ﺍﻟﻮﺑﺎﻝ ﺃﻣﺎ ﺍﻟﻀﻤﺎﻥ ﻓﻮﺍﺟﺐ , ﻛﺬﺍ ﻓﻲ ﺍﻟﺬﺧﻴﺮﺓ .

Komentar

Postingan Populer